Dracaena verzorgen

Water: hier gaat het bij de meeste dracaena's mis

Een dracaena slaat vocht op in zijn houtige stam. Vergeet je hem een week, dan merkt hij daar nauwelijks iets van. Laat je de potgrond twee weken doorweekt staan, dan krijg je zachte, bruinzwarte wortels die niet meer aangroeien. Alle dracaena verzorging volgt uit die scheve verhouding: te droog kost je wat groei, te nat kost je de plant.

De bovenste laag potgrond is je maat. Steek je vinger tot het tweede kootje in de grond, en geef pas water als de bovenste 3 tot 5 centimeter droog aanvoelt. Bij een kamertemperatuur van 18 tot 22 °C kom je ongeveer hierop uit:

• Pot van 12 tot 14 cm: van april tot september ongeveer elke 7 dagen, van oktober tot maart elke 14 tot 18 dagen.
• Pot van 17 tot 19 cm: in de zomer elke 10 tot 12 dagen, in de winter elke 3 weken.
• Vloerpot van 21 tot 27 cm, zoals bij een Dracaena Golden Coast XL: in de zomer elke 14 dagen, in de winter elke 4 tot 5 weken.

Giet tot er water uit de bodemgaten loopt en gooi de schotel na een kwartier leeg. Laat je hem permanent in 2 cm standwater staan, dan verlies je binnen vier tot zes weken de onderste bladeren. Je herkent dat aan de verkleuring: geel over de hele bladschijf, niet alleen aan de punt.

Licht: veel verdragen is iets anders dan goed groeien

Bij ongeveer 500 lux blijft een dracaena in leven, en dat is wat je krijgt op drie meter van een noordraam. Daarom staat het geslacht al decennia in kantoorhallen. In leven blijven is alleen niet hetzelfde als groeien: onder 800 lux maakt de plant 10 tot 15 cm per jaar in plaats van 25 tot 30 cm, en je ziet de afstand tussen de bladkransen op de stam zichtbaar groter worden.

Bij bontbladige cultivars betaal je bovendien met de tekening. De gele randen van een Dracaena Lemon Lime en de crèmewitte strepen van een Dracaena White Stripe bevatten geen bladgroen. Zet je zo'n plant in een donkere hoek, dan vergroent hij die zones om het lichtverlies te compenseren, en op bestaand blad krijg je dat nooit meer terug. Houd bonte vormen dus op 1 tot 2 meter van een oost- of westraam.

Effen donkergroene vormen hebben die beperking niet. Een Dracaena Janet Craig houdt zijn kleur ook op de donkerste plek waar überhaupt nog iets groeit. Directe middagzon door zuidglas is voor alle vormen te veel: binnen twee tot drie weken zie je bleke, papierachtige vlekken midden op het blad.

Bruine bladpunten: de klassieke dracaena-storing

Scherp begrensde bruine punten met een smal geel randje eromheen zijn geen algemeen kamerplantprobleem. Dracaena is er als geslacht uitgesproken gevoelig voor. Er zijn drie oorzaken, in deze volgorde van waarschijnlijkheid.

Fluoride. Dracaena hoopt fluoride op in het bladweefsel en raakt beschadigd bij concentraties waar andere kamerplanten niets van merken. Nederlands leidingwater bevat van nature 0,1 tot 0,2 mg/l, en in combinatie met jarenlang doorspoelen is dat genoeg. Het water een nacht laten staan helpt je hier niet: dat laat chloor verdampen, geen fluoride. Regenwater of gefilterd water lost het wel op. Kijk ook uit met potgrond waar superfosfaat in zit, een bekende fluoridebron.

Zoutophoping. Zie je witte korsten op de potrand of op het grondoppervlak, dan zijn dat meststofresten. Spoel de kluit eens per 6 maanden door met ongeveer drie keer het potvolume aan water, en laat dat volledig weglopen.

Droge lucht. Onder 40% relatieve luchtvochtigheid, normaal in een woonkamer met vloerverwarming in januari, verdrogen de punten van smalbladige vormen als de Dracaena marginata het eerst: het uiteinde van een blad van 60 cm ligt nu eenmaal het verst van de wortels. De Dracaena surculosa is hierin de uitzondering binnen het geslacht. Die wil 50 tot 60%, en in droge lucht krijg je bruine vlekken over het hele blad in plaats van alleen aan de punt.

Beschadigd blad herstelt niet. Knip de bruine punt weg met een schaar, net binnen de gezonde rand, dan houd je de vorm van het blad intact. Verlies je onderaan de stam één of twee bladeren per maand, dan is dat gewone veroudering en geen storing.

Verpotten: minder vaak dan je denkt

Dracaena's wortelen ondiep en verdragen jarenlang een krappe pot zonder dat je daar groei op inlevert. Verpot elke 2 tot 3 jaar, in maart of april, naar een pot die 2 tot 4 cm breder is. Maak je een grotere sprong, dan zit je met potgrond waar geen wortels in zitten, en dus met water dat weken blijft staan: precies het scenario uit de eerste paragraaf.

Meng standaard potgrond met 20 tot 30% grof zand of kokosvezel, dan houd je de boel doorlatend. Kies een brede, zware pot in plaats van een hoge smalle. Een stam van 1,5 meter met alle bladmassa bovenin en een wortelkluit van hooguit 20 cm diep kantelt bij het minste duwtje. Geef van april tot september elke 4 weken vloeibare kamerplantenmest op halve dosering, en van oktober tot maart niets. Mest je het hele jaar door, dan krijg je eerder zoutschade aan de bladpunten dan extra groei.

Stekken: uit één stam haal je drie planten

Dracaena's stekken makkelijker dan hun trage groei doet vermoeden, en een kale, te lang uitgeschoten stam is meteen je uitgangsmateriaal.

1. Snijd de top af met 15 tot 20 cm stam eronder, met een schoon, scherp mes en een rechte snede.
2. Haal de onderste bladeren eraf en zet de stam in water van kamertemperatuur, of in vochtige potgrond. Bij 20 tot 25 °C zie je de eerste wortels na 3 tot 6 weken.
3. Zaag het resterende middenstuk in delen van 10 cm en leg ze horizontaal half in vochtige grond: daaruit lopen de ogen uit.
4. De achtergebleven stronk in de pot loopt 6 tot 10 weken later uit met twee of drie nieuwe scheuten net onder de snijwond. Daarmee krijg je een vollere plant dan je had.

Doe dit tussen maart en augustus. Neem je een stek in november, dan wortelt hij bij die lichtsterkte vaak helemaal niet en rot hij in plaats daarvan weg.

Giftig voor katten en honden

Hier valt de dracaena voor een deel van de huishoudens af. Alle plantendelen bevatten saponinen. Knaagt je kat aan een blad, dan krijg je braken, kwijlen, verlies van eetlust en verwijde pupillen; bij honden braken en soms bloed in het speeksel. Zelden dodelijk, wel een gang naar de dierenarts waard.

De smalle, bewegende bladeren van een Dracaena Magenta zijn voor een kat bovendien aantrekkelijk speelgoed, dus "hoog wegzetten" werkt in de praktijk matig. Heb je katten, dan ben je met een sansevieria of een calathea verstandiger uit.

Wat je verder moet weten: trage groei, kou en spint

Trage groei is de tweede eerlijke beperking. 15 tot 30 cm per jaar betekent dat een exemplaar van 80 cm er drie tot vier jaar over doet om 2 meter te halen. Koop hem dus op de hoogte die je wilt hebben, want wachten is geen strategie.

Kou is de derde. Onder 13 °C verkleuren de bladeren grijsgroen en vallen ze binnen een paar dagen af. Zet je hem naast een tochtende buitendeur of boven een radiator die 's nachts uitgaat, dan krijg je in de winter precies dat beeld.

Spint is de plaag die hoort bij een verwarmde kamer onder 40% luchtvochtigheid. Kijk op de bladonderkant naar fijne spinsels langs de nerf, en op de bovenkant naar stippen die op speldenprikken lijken. Neem de bladeren van een Dracaena Warneckei elke twee weken af met een vochtige doek: dat haalt het stof weg dat lichtinval kost, en onderbreekt meteen de levenscyclus van spint.

Tot slot een claim die vaak te breed wordt getrokken. In de NASA Clean Air Study filterde dracaena onder laboratoriumomstandigheden formaldehyde en benzeen uit de lucht. Die kamers waren klein en afgesloten. In een gewone woonkamer met ventilatie is het effect van een paar planten verwaarloosbaar.