Calathea verzorging

Calathea verzorging draait om de lucht, niet om de grond

De meeste kamerplanten vergeef je een vergissing met water of licht. Een calathea niet. Deze plant komt uit de vochtige onderlaag van tropisch regenwoud, en alles aan calathea verzorging volgt uit dat ene gegeven: droge lucht is zijn grootste vijand, veel meer dan een dag te weinig water. Zet je hem in een gemiddelde Nederlandse woonkamer met vloerverwarming en verwacht je een makkelijke plant, dan raak je teleurgesteld. Weet je waar hij op reageert, dan krijg je een van de mooist getekende bladeren die je binnen kunt hebben.

Water: alleen zacht water, en liefst niet ijskoud

Calathea hoort net als dracaena bij de planten die kalk, chloor en fluoride opstapelen in het bladweefsel, maar hij is er nog gevoeliger voor. Giet je met hard leidingwater, dan zie je binnen enkele maanden bruine randen. Gebruik daarom regenwater, gefilterd water of water dat je hebt laten ontharden. Water dat een nacht heeft gestaan verliest chloor, maar geen kalk of fluoride, dus dat lost het maar half op.

Houd de grond licht vochtig, nooit kletsnat en nooit kurkdroog. Steek je vinger in de pot: voelt de bovenste 2 centimeter droog, dan is het tijd. Bij kamertemperatuur komt dat neer op:

• Pot van 12 tot 14 cm: in de zomer ongeveer elke 5 tot 7 dagen, in de winter elke 8 tot 10 dagen.
• Pot van 17 tot 19 cm, zoals bij een Calathea Orbifolia: in de zomer elke 7 tot 10 dagen, in de winter elke 12 dagen.

Giet lauw water, geen water zo uit de koudwaterkraan: een koude kluit remt de wortels en geeft slappe bladeren.

Licht: halfschaduw, en directe zon is uit den boze

Op de bosbodem krijgt een calathea gefilterd licht, en dat is precies wat je thuis nabootst. Een plek 1,5 tot 2 meter van een oost- of noordraam is ideaal. Zet je hem in de volle middagzon, dan verbleken de tekening en de kleur binnen twee weken, en dat komt niet meer terug. De rode onderkant van een Calathea Rufibarba en het grafische patroon van een Calathea Makoyana zijn juist het sterkst bij zacht licht.

Bruine, knisperige bladranden: bijna niet te vermijden

Dit is de klacht waarmee bijna elke calathea-eigenaar vroeg of laat zit. Scherpe, droge randjes ontstaan onder 50% luchtvochtigheid, en een woonkamer in januari zit rond de 30%. Je lost het niet op met af en toe een plantenspuit, want dat effect is na een half uur weg. Wat wel werkt: een luchtbevochtiger in de buurt, of de plant op een schaal met natte hydrokorrels zetten zodat er permanent verdamping onder de bladeren is. Een groep planten bij elkaar houdt de lucht er omheen ook vochtiger. Beschadigd blad herstelt niet, dus knip een verdroogde rand netjes bij in de vorm van het blad, of haal een blad dat voor de helft weg is er helemaal af.

De bladeren bewegen 's avonds, en dat hoort zo

Zie je de bladeren tegen de avond omhoog vouwen, dan schrik je misschien, maar dit is gezond gedrag. De calathea heet niet voor niets gebedsplant: hij richt zijn bladeren met het dag- en nachtritme mee. Beweegt je plant zo, dan zit hij goed. Blijven de bladeren juist slap hangen zonder omhoog te komen, dan is dat wel een signaal, meestal van te koud water of een te droge kluit.

Verpotten, mest en de plaag die je moet kennen

Calathea's wortelen fijn en ondiep. Verpot elke 1 tot 2 jaar in het voorjaar naar een pot die 2 tot 3 cm breder is, met luchtige potgrond waar je wat perliet of kokos doorheen mengt. Geef van april tot september elke 3 tot 4 weken mest op halve dosering, en in de winter niets.

Spint is de plaag die hoort bij droge lucht, precies de omstandigheid die een calathea toch al zwaar valt. Kijk op de bladonderkant naar fijne webjes en naar lichte speldenprikstippen op de bovenkant. Neem de bladeren van een Calathea Crocata om de twee weken af met een vochtige doek: dat houdt de lucht eromheen vochtig én onderbreekt de plaag voor die zich uitbreidt.

Temperatuur en standplaats: warm en uit de tocht

Naast luchtvochtigheid is temperatuur de tweede knop waar je aan draait. Een calathea wil het gelijkmatig warm, tussen 18 en 24 °C, en heeft een hekel aan tocht. Zet je hem bij een deur die vaak opengaat of op een koude vensterbank boven de radiator, dan krijgt hij precies de schommelingen die hij niet verdraagt, en reageert hij met krullende, hangende bladeren. Vermijd ook een plek pal boven een warmtebron: die droogt de lucht rond de plant nog verder uit. Een warme, luwe hoek met zacht licht en wat vocht in de lucht is waar deze plant het best tot zijn recht komt.

Welke calathea kies je?

De soorten verschillen vooral in uiterlijk, niet zozeer in verzorging: ze willen allemaal hetzelfde vochtige, zachte klimaat. Wil je een groot, grafisch blad, kies dan een Calathea Makoyana met zijn pauwenveertekening. Zoek je iets ronds en voller, dan is de Calathea Orbifolia met brede, zilvergestreepte bladeren een blikvanger. En wil je iets met textuur, dan heeft de Calathea Rufibarba zachte, licht golvende bladeren met een rode onderkant. Verwacht van geen van alle dat hij makkelijker is dan de andere: de keuze gaat om de look, de zorg blijft gelijk.

Eerlijk: dit is geen beginnersplant

De grootste zwakte van de calathea is zijn veeleisendheid. Hij vergeeft weinig, en in een droog huis kost hij oprecht moeite. Wil je iets wat een vergeten week overleeft, kijk dan liever naar een sansevieria of een zamioculcas. Er staat één duidelijk voordeel tegenover die moeite: de calathea is niet giftig voor katten en honden, in tegenstelling tot veel andere bladplanten. Heb je huisdieren die aan alles knabbelen, dan is dat een reden om de extra zorg voor lief te nemen.